Του Στρατή Μαζίδη
Όχι επειδή οι ψεκασμοί δεν χρειάζονται αλλά κάνουμε λάθος να πιστεύουμε ότι αν δήμος ψεκαστεί ολόκληρος, θα εξαφανιστούν τα κουνούπια. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Αγία Παρασκευή είναι ένας από τους πιο πράσινους δήμους της Αττικής. Χιλιάδες ιδιωτικοί κήποι, αυλές, πυκνή βλάστηση, πέργκολες με κισσούς, δέντρα, γλάστρες, φρεάτια και δεκάδες μικρές εστίες στάσιμου νερού αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη κουνουπιών.
Ακόμη κι αν Περιφέρεια - Δήμος ψεκάζουν 50, 100 ή 150 σημεία κάθε λίγες ημέρες, παραμένουν εκατοντάδες ή και χιλιάδες ιδιωτικοί χώροι στους οποίους καμία δημόσια υπηρεσία δεν μπορεί να επέμβει αυθαίρετα. Εδώ είναι φορές που καλείς μια Υπηρεσία να παρέμβει για να διαπιστώσει αν εφαρμόζεται ένας Κανονισμός και προσπαθεί να το αποφύγει.
Με άλλα λόγια, οι ψεκασμοί μπορούν να μειώσουν τον πληθυσμό των κουνουπιών αλλά όχι να τον μηδενίσουν.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη παρανόηση.
Το γεγονός πως το πρώτο κρούσμα συνδέθηκε επιδημιολογικά με την Αγία Παρασκευή δε σημαίνει ότι γνωρίζει κανείς ποιο κουνούπι τσίμπησε τον ασθενή ή που ακριβώς συνέβη αυτό. Οι υγειονομικές αρχές μιλούν για τον πιθανότερο τόπο έκθεσης, όπως προκύπτει από την επιδημιολογική διερεύνηση και τις μετακινήσεις του ασθενούς. Πρόκειται για εκτίμηση κινδύνου και όχι για άμεση απόδειξη.
Για αυτό όπως τα ορισμένα σχόλια τύπου "ψεκάστε παντού" ή "γιατί δεν ψεκάσατε" δεν μπορεί να συνοδεύονται από φωτογραφίες συνεργείων να ψεκάζουν γωνίες σε εξωτερικούς τοίχους, όπου στο κάτω κάτω εκεί υπάρχει κι ένα πολύτιμος σύμμαχος η αράχνη. Κι αυτό αναδεικνύει μια ακόμη πτυχή που συνήθως παραβλέπουμε.
Η
αλόγιστη και γενικευμένη χρήση εντομοκτόνων δεν επηρεάζει μόνο τα
κουνούπια. Ανάλογα με την ουσία και τον τρόπο εφαρμογής, μπορεί να
επηρεάσει αράχνες, μέλισσες, πεταλούδες και πολλά ακόμη ωφέλιμα έντομα που
αποτελούν κρίσιμο μέρος του αστικού οικοσυστήματος. Γι' αυτό οι
σύγχρονες πρακτικές δημόσιας υγείας δεν βασίζονται σε εκτεταμένους
ψεκασμούς χωρίς διάκριση, αλλά σε στοχευμένες εφαρμογές, επιτήρηση του
πληθυσμού των κουνουπιών και αντιμετώπιση των εστιών αναπαραγωγής όπου
αυτές εντοπίζονται.
Οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν προληπτικό χαρακτήρα και να είναι στοχευμένες.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ούτε ο ΕΟΔΥ ούτε οι επιστήμονες που ασχολούνται με τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια μιλούν ποτέ για «εξάλειψη» των κουνουπιών. Οι επίσημες οδηγίες αναφέρονται σε επιτήρηση, διαχείριση, προνυμφοκτονίες, στοχευμένες παρεμβάσεις και μείωση του πληθυσμού, ακριβώς επειδή γνωρίζουν ότι η πλήρης εξάλειψη είναι πρακτικά ανέφικτη.
Ίσως το καλύτερο παράδειγμα είναι ο λαγοκέφαλος στις ελληνικές θάλασσες.
Όσο κι αν καταφέρουμε να τον περιορίσουμε ή ελέγξουμε, δεν πρόκειται να τον εξαφανίσουμε. Οι περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν πλέον την παρουσία του και η διαχείριση στοχεύει στον περιορισμό των επιπτώσεων, όχι στην πλήρη εξάλειψή του.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τα κουνούπια.
Τα θερμότερα καλοκαίρια, οι ηπιότεροι χειμώνες και το αστικό περιβάλλον με τις αμέτρητες μικρές εστίες στάσιμου νερού δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την παρουσία τους για πολύ μεγαλύτερο διάστημα μέσα στον χρόνο.
Αυτό δε σημαίνει πως οι ψεκασμοί δεν έχουν αξία.
Όμως πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε γι' αυτό που πραγματικά είναι: ένα εργαλείο περιορισμού του κινδύνου και όχι ένα «μαγικό κουμπί» που μπορεί να εξαφανίσει τα κουνούπια από έναν ολόκληρο δήμο.
Ίσως λοιπόν η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο αν έγιναν ή δεν έγιναν ψεκασμοί.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό:
Έγιναν οι σωστές παρεμβάσεις, στα σωστά σημεία και τη σωστή χρονική στιγμή, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα ώστε να έχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα; Και πάλι δίχως αυτό να αναιρεί πως στο τέλος της ημέρας αν δε θες να σε φάνε τα κουνούπια, πρέπει να πάρεις κι εσύ τα μέτρα σου.
Γιατί η απαίτηση για «ψεκασμούς παντού» μπορεί να ακούγεται καθησυχαστική, δεν αποτελεί όμως ρεαλιστική λύση. Δεν υπάρχουν από μηχανής θεοί. Όπως συμβαίνει με τον λαγοκέφαλο στις ελληνικές θάλασσες, έτσι και με τα κουνούπια, ο στόχος δεν είναι η εξάλειψη ενός οργανισμού που ευνοείται πλέον από τις περιβαλλοντικές συνθήκες αλλά η σωστή διαχείριση, η μείωση του κινδύνου και η προστασία της δημόσιας υγείας με τον πιο αποτελεσματικό και ταυτόχρονα περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο.
